Bảo Tồn Nguồn Dược Liệu

Thực trạng đáng báo động – Số lượng loài dược liệu có nguy cơ tuyệt chủng đang gia tăng theo thời gian. Nếu không có các biện pháp bảo tồn nguồn gen bản địa hiệu quả, nhiều loài sẽ vĩnh viễn biến mất khỏi tự nhiên, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho hệ sinh thái và nền y học cổ truyền.

Lợi ích trước mắt hay sự bền vững lâu dài? Giải bài toán khai thác tài nguyên hiệu quả.

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên cây thuốc vô cùng phong phú và đa dạng, với hơn 5000 loài. Mỗi địa phương trên dải đất hình chữ S lại mang trong mình hệ thống cây đặc hữu riêng biệt, góp phần tạo nên bản sắc vùng miền độc đáo. PGS.TS Phạm Thanh Huyền, Giám đốc Trung tâm Tài nguyên Dược liệu, Viện Dược liệu, khẳng định rằng đây là kho nguyên liệu quý giá để chúng ta nghiên cứu, gìn giữ, phát triển các hoạt chất mới và công dụng mới, phục vụ cho công tác sản xuất thuốc trong tương lai.

Mặc dù sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu phong phú và đa dạng, Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nghiêm trọng do khai thác thiếu bền vững. Trải qua nhiều năm, các yếu tố như phát triển kinh tế xã hội, đô thị hóa, và nhu cầu sử dụng cây thuốc gia tăng đã tác động tiêu cực đến nguồn tài nguyên quý giá này. Thêm vào đó, việc khai thác dược liệu hiện nay chưa chú trọng tái sinh hoặc áp dụng phương pháp khai thác bền vững, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng cho nhiều loài.

Theo PGS.TS Phạm Thanh Huyền, số lượng loài thuốc quý hiếm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng gia tăng đáng báo động. Từ 144 loài trong danh mục đỏ năm 2006, con số này đã tăng lên 160 vào năm 2019. Hiện nay, nhiều loại dược liệu đặc hữu quý hiếm gắn liền với đời sống của người dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa đang bị khai thác quá mức, đe dọa đến sự tồn tại của chúng.
Hoạt động tận thu cây dược liệu đang diễn ra phổ biến, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nguồn tài nguyên quý giá này. Việc khai thác quá mức dẫn đến sự suy giảm số lượng, thậm chí tuyệt chủng của nhiều loài cây thuốc quý.

Sự tuyệt chủng của cây dược liệu không chỉ ảnh hưởng đến bản thân chúng mà còn tác động tiêu cực đến các bài thuốc cổ truyền. Khi thiếu đi một vị thuốc quan trọng, bài thuốc sẽ mất đi hiệu quả vốn có, thậm chí có thể gây hại cho người sử dụng.

Bảo tồn gắn với phát triển trong nghiên cứu và ứng dụng nguồn gen quý giá

Viện Dược liệu, đơn vị dẫn đầu nghiên cứu về dược liệu tại Việt Nam, đã và đang tiên phong ứng dụng công nghệ sinh học vào các lĩnh vực quan trọng như đánh giá tài nguyên, chọn tạo giống, và nghiên cứu tác dụng dược lý, độ an toàn của dược liệu. Nhờ nỗ lực không ngừng, Viện đã gặt hái nhiều thành tựu nổi bật, góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen quý cho đất nước.

Nhận thức được tầm quan trọng của công nghệ sinh học trong lĩnh vực dược liệu, Viện đã thành lập các đơn vị chuyên sâu về mảng này, đồng thời đầu tư trang thiết bị hiện đại và thu hút đội ngũ nhân lực chuyên môn cao. Nhờ đó, Viện đã triển khai thành công kỹ thuật DNA barcode, một công cụ tiên tiến giúp xác định chính xác nguồn gốc và chất lượng của dược liệu, góp phần đẩy lùi tình trạng dược liệu giả mạo, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Viện Dược liệu luôn xác định bảo tồn nguồn gen dược liệu phải gắn liền với phát triển. Nhờ đó, Viện đã đạt được những thành tựu nổi bật trong nghiên cứu và ứng dụng các nguồn gen quý giá, góp phần phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam.

Tập trung nghiên cứu chuyên sâu: Viện đã chọn lọc 30 nguồn gen có giá trị kinh tế cao, mang tính đặc hữu và quý hiếm để nghiên cứu chuyên sâu. Việc nghiên cứu tập trung vào các khía cạnh như:

  • Đặc điểm sinh học: Khảo sát, đánh giá và phân tích đặc điểm sinh học của các nguồn gen, bao gồm hình thái, di truyền, sinh lý, sinh thái…
  • Thành phần hóa học: Xác định các hoạt chất có trong các bộ phận của cây thuốc, định lượng hàm lượng và đánh giá tác dụng dược lý.
  • Quy trình công nghệ: Nghiên cứu và hoàn thiện quy trình trồng trọt, thu hái, sơ chế, bảo quản và chiết xuất dược liệu.

Ứng dụng và chuyển giao: Viện Dược liệu đã hoàn thiện dữ liệu và quy trình công nghệ cho các nguồn gen được nghiên cứu. Nhờ đó, Viện có thể ứng dụng và chuyển giao các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, phát triển nguyên liệu làm thuốc trên cả nước. Việc ứng dụng các nguồn gen quý giá mang lại nhiều lợi ích:

  • Nâng cao chất lượng dược liệu: Đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất thuốc có chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
  • Phát triển các sản phẩm mới: Tạo nền tảng cho nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thuốc mới, hiệu quả và an toàn cho người sử dụng.
  • Bảo vệ và phát triển y học cổ truyền: Góp phần bảo vệ và phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam, đưa các bài thuốc quý đến với người bệnh.

Viện Dược liệu là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu. Với những nỗ lực không ngừng, Viện đã góp phần quan trọng vào việc bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá, đồng thời thúc đẩy phát triển ngành y học cổ truyền Việt Nam.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *